بیسارانی و شعر رومانتیک
دریغا که از این بخش از ادبیات کوردی (رومانتیک)تا کنون انچنان که شایسته است گرد آوری نشده است که نباید اینطور می بود چونکه رومانتیک بخش برگ و مهم ادبیات ماست رومانتیک در ادبیات کوردی جایگاهی تاریخی دارد تا آنجاییکه پیداست رومانتیک در میان ادبیات برجسته ی دنیا در هیچ کدام مانند کوردی که ریشه ای عمیق و سنی دراز دارد دیده نمی شود تاریخ نویسان ادبیات جهان بنیانگذار شعر رومانتیک را « ویکتور هوگو» ی فرانسوی می دانند که بین سالهای1885-1802 می زیسته این تاریخ تا حدودی مصادف با زمان تولد و مرگ « مولوی کـورد » (1882-1806) می باشد که بعنوان شاعر رومانتیک کورد شناخته شده است آنگونه که پیداست تولد شعر رومانتیک توسط دو شاعر مولوی و هوگو همزمان بوده است اما در حقیقت قبل ازمولوی در کـوردستان شاعران دیگری هم بوده اند که شعـر رومانتیک سروده اند بدون آنکه بعنوان شاعر رومانتیک شناخته شده باشند برای نمونه به بیسارانی می توان اشاره کرد که حدود 152سال قبل از مولوی به سرودن اشعار رومانتیک پرداخته است و شایان ذکر است که رومانتیک در شعر کوردی ذاتی و فطری بوده حال انکه در اروپا بوجود امده است
تاثیر بیسارانی بر مولوی
مولوی از شاعران رومانتیک کورد که بیشترین پیوند را با شاعران و ادبیات عصر خود داشته است تا آنجا که شاعران هم دوره ی وی اشعارشان را برای محک زدن نزد وی می بردند مانند « بلبل » ,« ملا عبدالله داخی » ,« شیخ عزیز »,« شیخ عبد الرحمن » , « مه حروم » و چندی دیگر. همچنین از دیوان مولوی پیداست که از شعر شاعران قبل از خود نیز آگاهی داشته است مانند «مولانا خالد نقشبندی », « ولی دیوانه » و« بیسارانی » آنچه لازم به ذکر است بییسارانی است و احتمالا بیش از همه ی شاعران بر مولوی تاثیر گذارده باشد و مرتبه ی بلند بیسارانی را بر ما معلوم می سازد و سخن به گزاف نگفته است اگر بیسارانی را «سودایی کامل» (عاشق حقیقی) نام برده است کامل در ادبیات عرفانی بمعنای رهبر ورهنما می باشد که مرتبه ی خدا پرستی او بس بلند است مولوی بیسارانی را آنچنان بلند مرتبه می بیند که اشعار وی را با شعر خود گره می زند مانند این نمونه
های ره حمه ت ئه و قه بر سه ودایی کامل سه ر مه شق مه ینه ت بیساران مه نزل
یانــه ویـــرانــــی هه ر پـه ی ـمن ئــامــان مـــه تاوو گــیرته ی که ســــیو تر دامـان
درشعری دیگر که مولوی از درد پیری شکایت میکند برای تسکین دردش از مطرب می خواهد که برایش ای بخواند و شعر بیسارانی را همتای نوای مطرب میداند و پس از ان سه بیت از اشعار بیسارانی را می آورد
مـوطرب بو وه داد دلگــــیـریـمه وه پـــیری ئــــامـــــاوه وه پــــیری مــــه وه
نه وات ویرانه ی دل که رو ئـــــاوا چه نی به ســـــــته ی فه رد بیساران ماوا
« ئینه گرد جه وه خت نادانیم بیه ن فه صلی سه ر مه ستی و جه وانیم بیه ن
ئیسه ها جه گـــرد په شیمانیم به رد واده ی پــــــیریــمه ن جه وانــیم ویـه رد
کــوچ دوایـیـــمه ن یــاوانــم نــــوبـه نـوبه ی تـوبه مه ن کـه ره م دار تـوبه »
در چند شعر دیگر مولوی از بیسارانی یاد میکند که نشانه ی تاثیر بیسارانی بر مولوی می باشد بیسارانی همچنین بر شاعرانی دیگر نیز تاثیر گذارده از جمله « پیرمیرد » و « مه ستوره ئه رده لان » اما به این خاطر مولوی را مثال زدم هم نامدرا تر و هم از اندو شاعر تر بوده است
بر گرفته از دیوانی بیسارانی بقلم « حه کیم مه لا صالح »